16°C
TOKAT HAVA DURUMU16°C Çok Bulutlu
BİZE ULAŞIN (0356) 235 40 10

Tarihçe

- +

EMİRSEYİT BELDESİ TARİHÇESİ
EMİR SEYİDLÜ YÖRÜKLERİ (1485-1574)

Tokat ve civarı 11. Yüzyıl sonlarında Selçuklu Kumandanları Artuk Bey (Artovo’ya ismini veren kişi) ile Danişmend Gazi tarafından fethedilmiştir.Bölgenin Osmanlı hakimiyetine geçmesi ise, 1390’lı yıllarda olmuştur. Osmanlı dönemine ait elimizde bulunan en eski vergi veren nüfusu gösteren Mufassa tahrir defteri 1455 tarihlidir. Bu defterde Tokat şehri ve civarındaki köyler kayıtlıdır. Burada Emir Seyid Köyü ile ilgili bir bilgiye rastlanılmamaktadır. 1485 tarihli mufassal tahrir defterinde Emir Seyid Köyüne yine rastlamıyoruz. Fakat 1485 te göçer yörükler olarak zikredilen Emir Seyüdlü cemaatine rastlıyoruz. 1455-1485 tarihleri arasında Tokat’a gelen bu yörük cemaatinin nereden geldiği belli değildir. Tokat ve civarına yerleşim erken tarihlerde başladığı için Türk aşiretleri bu tarihte yerleşik hayata geçmişlerdir. 1485 te Tokat ve civarındaki tek göçer yörük grubu Emir Seyidli cemaatidir. Tokat merkeze bağlı olarak zikredilen bu yörükler şehzade hassı olarak kayıtlıdır. Aşiret bu tarihte 40 hane ve 17 mücerret (yetişkin bekar ) toplamı 217 kişilik nüfusa sahiptir.

Emir Seyidli cemaatinin isminin kimden geldiği belli değildir. Osmanlı Devletinde bulunan aşiretler genelde isimlerini cemaatin beyi, külhüdası veya ileri gelenlerinden alırlardı. Bu yörük cemaatinde aşiretin beyi veya ileri geleni Emir Seyidden ismini almış olmalıdır. Fakat Emir Seyid ve çocuklarının izine 1485 deki mufassal tahrir defterine rastlamıyoruz. 1485 den önceki bir tarihte yaşamış olmalıdır.

1520 tarihine geldiğimizde cemaatin nüfusunun azaldığını görüyoruz. Bu tarihte Emir Seyid cemaati 23 hane, 5 mücerret toplam 123 kişidir. 1485-1520 tarihleri arasında cemaatin nüfusu artma yerine neredeyse yarı yarıya inmiştir. Cemaatin bir kısmı bu tarihler arasında başka yerlere göç etmiş olabilir veya salgın bir hastalık sonucu bu durum meydana gelmiştir. 1520 deki Emir Seyidli yörükleri göçerliliği sürdürmekle beraber yerleşik hayata geçmeye başlamışlardır. Bu tarihte ziraat ile uğraşmaya başladıklarını beylik mezrası isimli bir yeri dışarıdan ekmeye başladıklarını görüyoruz. Beylik mezrası Kazabat (Kazova) nahiyesine bağlıdır. Bu mezrada buğday ve arpa ekimi yapıyorlar ve bunun karşılığında 786 akçe vergi veriyorlardı. Ayrıca koyun ve diğer vergileri 3789 akçe idi. Bu tarihte cemaatin azalan nüfusuna paralel olarak ellerindeki koyun sayısı da 5000 e düşmüştür.

1554’e geldiğimizde aşiretin nüfusunun arttığını 607 kişiye 103 hane, 92 mücerret çıktığını görüyoruz. Bu tarihte 5000 koyuna sahip cemaat 4069 akçe vergi veriyordu. 1520 de ziraat yaptıkları beylik mezrası 1554 te kışla olarak kaydedilmiştir. 1520-1554 tarihleri arasında cemaat beylik mezrasını kışlak olarak kullanmaya başlamıştır. Yaylak yerleri belli değildir. Muhtemelen yazları kuzeyleri dağlara, yaylalara çıkıyorlardı. Osmanlı devrinde aşiretler zamanla kışlak mahallerine yerleşmişlerdir. Emir Seyidli cemaatinde bu şekilde beylik kışlağına zamanla yerleşmiş ve kendi ismini vererek bugünkü Emir Seyit belediyesinin bulunduğu yeri köy haline getirmiş olmalıdır. Bugün Emir Seyit Köyü yakınlarında bulunan Ziveri isimli ören yerinin Emir Seyit Köyü ile alakası yoktur. Emir Seyidli cemaatinin Osmanlı vergi kayıtlarında zikredildiği yıllarda Ziverinin cemaatle bağlantısız olarak bir köy olarak kayıtlı olduğunu görüyoruz. Bu köy 1455 de Emir Seyidli cemaati bölgeye gelmeden önce mevcuttu. Kısaca özetlersek 1485 li yıllarda Tokat civarına gelen Emir Seyidli cemaati beylik mezrasına yerleşerel Emir Seyit köyünü kurmuştur. Bu yer daha önceki yıllarda Osmanlı mufassal tahrir defterinde geçmediği için eski bir yerleşim yeri olma ihtimali zayıftır. Emir Seyidli cemaati tarafından ilk defa yerleşime açılmış olmalıdır.

KAYNAKLAR

Marmara Üniversitesi, Atatürk Eğitim Fakültesi, Tarih Eğitim Bölümü, Öğretim görevlisi.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi (=BOA), Tahrir Defteri (=TD), numara(=nr)

BOA, TD, 19, sayfa 26.
BOA, TD, nr. 79, s 26
BOA, TD, nr. 79, s189
BOA, TD, nr. 287, s 258 – 260
BOA, TD, nr. 19, s 73; BOA, TD, nr. 79, s 155; BOA, TD, nr. 287, s 291.
BOA, TD, nr. 2, s 81 – 82
Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Arşivi, TD, nr. 14, s 265 – 266.